De raadsvergadering van 24 juni stond geheel in het teken van het voorjaarsdebat. Wordt bij de behandeling van de gemeenterekening vooral teruggeblikt, bij het voorjaardebat is de blik meer gericht op de toekomst. En die toekomst lijkt niet zonder zorgen. De gevolgen van de wereldwijde economische crisis beginnen ook tot Groningen door te dringen. Alle zeilen zullen moeten worden bijgezet, het is alle hens aan dek. Lees hieronder de bijdrage van fractievoorzitter Drewes de Haan aan het debat.

Alle hens aan dek
Voorzitter, bij de vaststelling van de Begroting 2009 in november was al duidelijk dat 2009 een ander jaar zou worden dan 2008. De gevolgen van de Amerikaanse kredietcrisis werden toen ook in de Nederlandse economie merkbaar. In de Begroting voor 2009 echter nog niet. Dat is nu wel anders. We zijn nu halverwege het jaar en het is alle hens aan dek. Vandaag zult u horen hoe GroenLinks er tegenaan kijkt.

Het geld is op
Vorige week werd in deze zaal over de Rekening breed geconcludeerd dat 2008 een goed jaar is geweest voor Groningen en de Groningers. Zeker ook omdat de meeste doelen van dit college gerealiseerd zijn. Het is dan een hard gelag in de Voorjaarbrief te lezen dat de economische crisis deze resultaten voor een deel weer onder druk zet. GroenLinks is daar natuurlijk niet blij mee, maar we zullen niet voor de oplossingen weg lopen. Ook niet als ze pijnlijk zijn. Maar wel onder de voorwaarde dat de zaken die wij belangrijk vinden in stand blijven, name-lijk de sociale activiteiten en de duurzaamheidsambitie. Daarover straks meer.

Het tekort voor de komende jaren wordt voor het overgrote deel veroorzaakt doordat steeds meer mensen een uitkering van de Sociale Dienst nodig heeft. Er wordt een toename verwacht van 800 uitkeringen. Een heel groot verschil met een half jaar geleden, toen er juist een afname werd verwacht van 700. De prognoses van toen kunnen dus in de prullenbak. Voor de prognose voor het geld dat daarvoor nodig is geldt dat nog veel meer.

Als er iets onnavolgbaar is van dit college dan zijn het de voorspellingen van het Inkomensdeel van de WWB. Bij de collegeonderhandelingen in 2006 was dit ons grootste hoofdpijndossier. Een structureel tekort van 12 miljoen euro lag op ons bordje. We hebben het toen opgelost door het tekort eerst incidenteel bij te passen en ondertussen hard te gaan werken aan meer uitstroom naar werk. Het leek wonderwel te werken. De tekorten werden jaar op jaar aanzienlijk minder en vorig jaar november was het lek meer dan boven. Wat heet, er werd voor de komende drie jaar zelfs een overschot van het Inkomensdeel WWB verwacht van maar liefst 30 miljoen totaal. Dat is nu omgeslagen in een tekort van 30 miljoen. Een verschil van maar liefst 60 miljoen. Het geeft aan hoe hard de gevolgen van de economische recessie kunnen zijn. Hoewel GroenLinks zich ook niet aan de indruk kan onttrekken dat de prognose van vorig jaar bepaald niet erg betrouwbaar was.

Voor de gemeentelijke organisatie is de omslag in de economie een beproeving, maar voor mensen die zonder werk thuis komen te zitten is het een kleine ramp. Zeker als men ouder dan vijftig jaar is, zal het moeilijk zijn om weer aan de bak te komen. Ook schoolverlaters zullen deze zomer langer moeten zoeken om werk te vinden. En voor hen die dat niet binnen een half jaar vinden, dreigt langdurige werkloosheid. We moeten alles op alles zetten om dat te voorkomen. Als over twee jaar de ongekend massale uitstroom van de babyboomgeneratie begint, heeft de samenleving iedereen hard nodig. De inzet van het college om geld van het Werkdeel van de WWB te gebruiken om mensen aan het werk te krijgen heeft dan ook onze volle steun.

Bezuinigingen
Het grote tekort op het WWB-Inkomensdeel staat dus weer bovenaan bij de financi�le knelpunten. Uiteraard moeten de uitkeringen wel betaald worden en onder andere daarom wil het college een bezuinigingsoperatie in gang zetten. Het gaat om 35 tot 40 miljoen op jaarbasis. Dat klinkt veel en dat is het ook. Maar op een begrote jaaruitgave van 880 miljoen euro en ruim 3.000 arbeidsplaatsen moet die bezuiniging toch mogelijk zijn.

In 2004 heeft het toenmalige college ook een grote bezuinigingsoperatie in gang gezet. Uiteindelijk kwam die neer op een structurele bezuiniging van 45 miljoen en het schrappen van ongeveer 350 arbeidsplaatsen. Die operatie kwam grotendeels neer op het snijden in eigen vlees. Een prima uitgangspunt.

In 2006 was er opnieuw een bezuinigingsronde, maar een stuk minder groot, want het ging om 8 miljoen euro. Meer was ook niet nodig, want de afgelopen jaren ging het de gemeente Groningen financieel gezien heel voorspoedig. Dat is een feit, zoals het ook een feit is dat de vorige concernbrede inventarisatie van mogelijke bezuinigingen alweer 5 jaar geleden is. GroenLinks stelt daarom voor bij de komende ronde opnieuw in eigen huis te kijken naar bezuinigingen. Ga kritisch kijken naar alle werkzaamheden die de medewerkers verrichten en bepaal wat de toegevoegde waarde is en wat het de gemeente oplevert. In zo�n grote organisatie als de gemeente Groningen moet dat sowieso regelmatig gebeuren. Wij denken dat de gemeente op deze manier een heel eind komt, al zal dat niet pijnloos gaan. Maar zolang er geen sprake is van gedwongen ontslagen is dat acceptabel.

De nieuwe bezuinigingsoperatie zal ook voelbaar zijn buiten de gemeentelijke organisatie. Het zal soms echt wringen. GroenLinks loopt daarvoor niet weg. Wij voelen echter niet veel voor een kaasschaafoperatie. Liever echte keuze�s, dan bijvoorbeeld weer een accreskorting op de gesubsidieerde instellingen. Stop bijvoorbeeld met de jaarlijkse bijdrage voor de zogenaamde openbare omloop van de Euroborg. Dat scheelt 272.000 euro per jaar. En kijk ook nog eens kritisch naar de bijdrage die jaarlijks naar Martiniplaza gaat. De kleine korting die we laatst bij de nieuwe cultuurnota hebben doorgevoerd is daar niet eens opgevallen, zo goed gaat het met Martiniplaza.

Een belangrijk uitgangspunt voor GroenLinks is ook dat de nieuwe bezuinigingen niet iets afbreken dat we later weer hard nodig hebben. Het is in dat licht dat we twee week geleden in de raadscommissie wezen op de mogelijkheid die Wouter Bos namens het Rijk aanbood. De mogelijkheid van een eenmalig begrotingstekort van maximaal 7 miljoen in 2010. Het college vindt dat niet netjes t.o.v. het nieuwe college. Een goed en mooi streven, maar ondertussen krijgt dat nieuwe college wel een bezuinigingsoperatie van 35 miljoen euro structureel op het bordje. Dat is pas heftig!

Sociale activiteiten
Voorzitter, GroenLinks is verheugd dat het college er de afgelopen weken steeds op hamert dat het de sociale activiteiten overeind wil houden. Het college heeft de raad vorige week een overzicht gestuurd met sociale activiteiten waar tekorten zijn. Wij konden dat lijstje op een aantal punten niet helemaal plaatsen. Wat voor ons het belangrijkste is zal ik hier noemen.

Zoals de financiering van de aanpak Huiselijke Geweld. Vorige week is dat bij de rekening voor 2009 geregeld, maar 2010 staat nog open. Precies hetzelfde geldt voor de aanpak mensenhandel die de MJD uitvoert. Het spreekt voor zich dat wij willen dat de noodopvang asiel-zoekers wordt voortgezet, zo lang er mensen zijn die daar op aangewezen zijn. We gaan in deze stad geen mensen op straat zetten. De knelpunten van de Accommodatienota en de buurtconci�rges willen we ook opgelost zien.

De afgelopen jaren heeft GroenLinks zich regelmatig ingezet voor de financiering van de bSlim projecten. In totaal lopen er nu in 9 wijken bSlim-projecten voor sport en bewegen. Eind 2009 loopt de Rijksfinanciering in de eerste vier wijken af. Wij willen graag door met deze succesvolle projecten en willen niet dat ze worden gehalveerd of afgebouwd. Vorig jaar hebben we hier bepleit om daarvoor gebruik te maken van de nieuwe combinatieregeling sport en onderwijs. Aan het college de vraag wat daar van terecht is gekomen?

Een groot probleem dreigt ook bij de financiering van de schuldhulpverlening. Die zou de komende drie jaar met in totaal 3 miljoen euro betaald worden uit het komende grote over-schot bij het Inkomensdeel van de WWB. Dat kan dus niet meer, maar de schuldhulpverlening moet daar niet de dupe van worden.

Juist in deze moeilijke tijd moet de gemeente voor de mensen klaar staan. Dat is solidariteit. Daarvoor hebben we een links stadsbestuur. De bezuinigingen moeten niet afgewenteld worden op de kwetsbaarste groepen.

Duurzaamheidsambitie
Groningen is niet alleen een linkse stad, maar ook een groene stad. We hebben daarvoor in 2006 aansprekende ambities geformuleerd. Groningen wil in 2025 energieneutraal zijn en de duurzaamste stad worden. GroenLinks wil daar niet aan tornen. Er is juist alle aanleiding om er nog een schepje bovenop te doen. Door de wereldwijde economische recessie dringt meer en meer het besef door dat de steeds maar doorgaande economische groei roofbouw pleegt op de aarde. De crisis biedt juist kansen om anders en duurzamer te groeien. Niet alleen in ons belang, maar vooral in het belang van veel Derde Wereld landen, want daar zijn de gevolgen van zowel de klimaatcrisis als de kredietcrisis het ergst.

Voor GroenLinks ligt het voor de hand om juist nu extra in te zetten op energiebesparing in de sociale woningbouw. Dat is niet alleen goed voor het milieu, maar ook voor de portemonnee van huurders en de werkgelegenheid van bouwvakkers. Daarmee slaan we drie vliegen in ��n klap. Dit jaar lijkt de woningbouwproductie nog wel goed te lopen, maar voor 2010 is het onzeker. Grootschalige aanpak van woningisolatie is dan een zeer goed project. Daarvoor mag de gemeente wat ons betreft bij de begroting 2010 extra geld uittrekken.

Tot slot
Tot slot voorzitter. In deze beschouwing wil ik niet voorbij gaan aan de recente uitslag van de Europese Verkiezingen. En dan doel ik niet op het feit dat GroenLinks bijna de grootste partij in de stad werd. Nee, ik doel op de hoge score van de PVV. Onze helaas vertrekkende burgemeester Wallage zei daar vorige week op TV-Noord treffende woorden over. Over de opstelling van de PvdA ten opzichte van Wilders en over de situatie hier in de stad. Dat Nederland nooit meer wit wordt. Dat stemmen op Wilders het land gespletener maakt en dat we hier in Groningen nog een redelijk onspannen samenleving hebben. Dat Groningers fair zijn, met een goed instinct voor wat eerlijk is en wat niet eerlijk is.

Groningen mag er trots op zijn dat de PVV hier met 8,1% van de stemmen de laagste score had van de 50 grootste gemeenten in Nederland. Toch zijn er ook in onze gemeente verontrus-tend hoge scores bij individuele stembureau�s. Wat te denken van de 27% in het oude deel van Hoogkerk en de 19% in zowel het zuidelijk deel van Vinkhuizen als het gebied ten zuiden van het winkelcentrum Lewenborg. Op wijkniveau valt de 17% in Oosterhogebrug op. Daar is werk aan de winkel voor de politiek. Werken aan vrijheid van meningsuiting, aan integratie, aan openbare veiligheid en aan sociale en economische zekerheid. Daarvoor is het altijd alle hens aan dek.

Groningen, woensdag 24 juni 2009
Drewes de Haan