In de raadsvergadering van 26 september heeft GroenLinks in kunnen stemmen met de uitbreiding van het project Groningen@Work naar vrijwel alle nieuwe bijstandsaanvragers. Bij Groningen@Work krijgen zij persoonlijke begeleiding om aan het werk te komen of op een andere manier actief te zijn in de samenleving.

Een persoonlijke en ondersteunende aanpak heeft lang ontbroken bij Groningen@Work. Het project had aanvankelijk vooral tot doel mensen af te schrikken van het aanvragen van een uitkering. Bijstandsgerechtigden moesten bovendien zo snel mogelijk aan werk geholpen worden, waarmee het risico werd genomen dat mensen na tijdelijke baantjes weer op de stoep stonden.
GroenLinks heeft daarom de afgelopen jaren keer op keer gepleit voor een persoonlijker aanpak. Ieder mens is anders. Als we uitkeringsgerechtigden écht vooruit willen helpen, zullen we de structurele problemen waarmee zij kampen aan moeten pakken. Hoewel het altijd het mooiste is als iemand duurzaam regulier werk kan vinden, is dat niet voor iedereen weggelegd. Zij komen misschien wél in aanmerking voor scholing, of gesubsidieerde arbeid, of vrijwilligerswerk.

Groningen@Work heeft nu een hele grote beweging in die richting gemaakt. Het project dient als middel om van bijstandsaanvragers gauw te weten te komen wat hun kansen en problemen zijn. Die kunnen dan op een specifieke wijze geholpen worden. Vier weken lang zonder reden gordijnhaakjes maken is er dus niet meer bij. Groningen@Work is er alleen nog voor die bijstandsaanvragers die er ook direct belang bij hebben. GroenLinks steunt deze aanpak en stimuleert de ontwikkeling naar meer maatwerk.

De spreektekst van raadslid Mattias Gijsbertsen in de raadsvergadering volgt hier:

Voorzitter,

Voor ons ligt wederom een voorstel tot uitbreiding van Groningen@Work naar alle nieuwe bijstandsaanvragers. GroenLinks heeft een beetje een – wat ik zou willen noemen – haat-liefde-verhouding met Groningen@Work. Aan de ene kant  zijn wij als emancipatie-partij erg gecharmeerd van een aantal van de uitgangspunten ervan. De overheid kan een rol spelen om mensen te helpen uit de bijstand te geraken en financiële zelfstandigheid te bereiken op de arbeidsmarkt. Dat levert op dat mensen onafhankelijk zijn, midden in de samenleving staan en daar ook eigenwaarde aan kunnen ontlenen. Aan de andere kant hebben wij veel kritiek gehad op de manier waarop aan deze uitgangspunten handen en voeten is gegeven.
Vorig jaar gingen wij akkoord met de uitbreiding van Groningen@Work onder de voorwaarde dat het project zich verder zou ontwikkelen naar het beeld van GroenLinks. Vandaag staat voor GroenLinks daarom de vraag centraal of aan die voorwaarde is voldaan; alleen dan willen wij immers instemmen met dit voorstel.

Welke aanpak wilde GroenLinks voor nieuwe bijstandsaanvragers in Groningen? Dat was een pro-actieve en individuele aanpak. Een aanpak die gericht was op de duurzame uitstroom van uitkeringsgerechtigden. Een aanpak waarin onderkend werd dat elk individu verschillend is. Wij hebben ons in de afgelopen jaren dan ook gekeerd tegen de inzet op snelle in plaats van duurzame uitstroom. GroenLinks wilde af van het eenvoudig productiewerk in Groningen@Work voor alle groepen zonder dat het nut daarvan werd beoordeeld. GroenLinks wilde verborgen bijstandsgerechtigden in beeld krijgen.

Voorzitter, na het lezen van deze evaluatie, na een uitgebreid bezoek aan Groningen@Work en na het debat in de raadscommissie ben ik oprecht blij te constateren dat aan veel van onze wensen is voldaan.
Voor het eerst lezen en merken wij dat deelname aan Groningen@Work een nadrukkelijke meerwaarde moet hebben voor elk individu. Selectie bij de instroom dus, en bovendien direct uitstroom naar andere trajecten zodra die zinvoller schijnen.
Het productiewerk wordt ingezet voor zover het nuttig is een indruk te krijgen van ieders kansen en belemmeringen. Verder is het volstrekt ondergeschikt aan de verdere bezigheden, en is beperkt tot hooguit een paar weken. Wat GroenLinks betreft, is één week overigens ruim voldoende.
Dan duurzame uitstroom. Groningen@Work moet mensen iets opleveren, hun een betere uitgangspositie in de samenleving verschaffen. ‘Work First’ als uitgangspunt is daarvoor niet altijd geschikt. Ik was blij te constateren dat nu echt wordt gezocht naar een duurzame uitstroom; de eerste de beste beschikbare vacature is daar vaak niet een goede garantie voor. Work First in zuivere vorm werkt draaideurcliënten in de hand en leidt te weinig tot structurele verbetering van de positie van bijstandsgerechtigden. Die verbetering wordt wel bereikt door cliënten te helpen een goede startpositie op de arbeidsmarkt te verkrijgen, door middel van een functie met perspectief, van onderwijs, van een stage of door middel van begeleiding bij individuele belemmeringen. Deze individuele benadering, met het doel om cliënten zo dicht mogelijk bij financiële zelfstandigheid te brengen als voor hun haalbaar en wenselijk is [ik sprak daar al over in het debat over het RKC-rapport over de DSW], maakt dat G@W ook en juist zijn meerwaarde zou kunnen hebben voor het zittende bestand aan bijstandsgerechtigden. Daarbij zijn mensen waarnaar jaren niet is omgekeken en met wie aan een andere toekomst kan worden gebouwd.

Tot slot is het goed dat het college nu in reactie op het initiatiefvoorstel ‘Jongeren in beeld en aan de slag’ van de PvdA opnieuw heeft toegezegd met een bestandsvergelijking te komen om jongeren tot 23 inderdaad in beeld te krijgen. We moeten uit alle macht voorkómen dat jongeren en anderen ervoor kiezen onder de armoedegrens te leven, omdat ze geen bijstand aanvragen.

Betekent dit dat er geen kritiek meer te geven is? Nee, dat betekent het niet en dat zullen we ook heus blijven doen. GroenLinks vindt bijvoorbeeld nog steeds dat G@W niet vanaf dag één zou hoeven beginnen. Bovenal kan en moet de individuele aanpak die er nu al is verder worden uitgebouwd. Een toezegging daarvoor vinden we in de evaluatie, maar daarvoor is wel van belang dat het college de nieuwe lijn in G@W met kracht verder door wil zetten. Hoewel mijn fractie blij is met de insteek die tegenwoordig bij Groningen@Work is gekozen, denken we ook ‘Hadden we dat nou maar vanaf het begin zo gedaan’. Wij willen nu ook niet instemmen met de uitbreiding ‘op hoop van linkse zegen’. De aanpak van individuele benadering en duurzame uitstroom moet worden voortgezet en door het college worden gesteund, gecontroleerd en gestimuleerd. Graag een reactie van het college hierop. Wij zullen onze controletaak hierin in ieder geval niet vergeten.

Dank u wel, voorzitter.